Dogmatik Bakış: Eğitimde Sabit Düşünme Kalıplarının Sınırlarını Aşmak
Öğrenmenin Dönüştürücü Gücü
Eğitim, insanın kendini keşfetme yolculuğudur. Her yeni bilgi, her yeni bakış açısı, bireylerin dünyayı algılama şekillerini değiştirir. Bir öğretmen olarak, her gün farklı zihinlerle karşılaşıyorum ve bu zihinlerin, zaman içinde dönüşen düşünce yapılarıyla şekillendiğine tanıklık ediyorum. Eğitim, sabırlı bir keşif sürecidir; ancak bu süreç, bireylerin sınırlı bakış açılarına takılmadan açık fikirli bir şekilde ilerlemelerini gerektirir.
Dogmatik bakış açısı, bu anlamda, öğrenmenin önündeki en büyük engellerden biridir. Peki, “dogmatik bakış” ne demek? Bu yazıda, dogmatik bakışın ne olduğunu, öğrenme süreçlerindeki etkilerini ve bu dar perspektifin pedagojik bir bağlamda nasıl aşılabileceğini tartışacağız.
Dogmatik Bakış Nedir?
Dogmatik bakış, bir kişinin veya bir grubun sabit ve değiştirilemez olarak kabul ettiği düşünce tarzıdır. Bu bakış açısında, belirli inançlar, görüşler veya ideolojiler sorgulanmadan kabul edilir ve dışarıdan gelen yeni bilgiler bu inançlarla çeliştiğinde reddedilir. Dogmatizm, esnek düşünme ve farklı bakış açılarına açıklık olmadan, düşüncelerin katı bir şekilde sahiplenilmesidir.
Eğitimde dogmatik bakış, öğrencilerin öğrenme süreçlerini kısıtlayabilir. Sabit ve değişmeyen inançlarla eğitilen bir öğrenci, farklı fikirleri keşfetmek ve tartışmak konusunda istekli olmayabilir. Bu durum, yalnızca bireysel öğrenme sürecine değil, toplumsal gelişime de zarar verir.
Dogmatik Bakış ve Öğrenme Teorileri
Öğrenme teorileri, bireylerin nasıl bilgi edindiğini, nasıl öğrendiğini ve öğrenmeye nasıl tepki verdiğini açıklamaya çalışır. Dogmatik bakış açısı, öğrenme sürecinde özellikle bilişsel öğrenme teorileriyle çelişir. Bilişsel öğrenme teorisi, bilgilerin yalnızca birikmekle kalmayıp, aynı zamanda anlamlı bir şekilde yapılandırılması gerektiğini savunur. Bu süreçte esneklik ve açık fikirli olma çok önemlidir.
Dogmatik bir yaklaşım benimseyen bir kişi, yeni bilgileri mevcut inançlarına göre filtreler ve bu da öğrenme sürecinde derinlemesine bir anlam oluşturmayı engeller. Esnek düşünceye sahip olan bir öğrenci ise, mevcut bilgileri sorgular, yeni perspektiflere açık olur ve bilgiyi daha derinlemesine anlamlandırabilir.
Yapısalcı öğrenme teorisi de dogmatik bakış açısına karşı çıkar. Yapısalcı teori, öğrencilerin yeni bilgileri daha önceki bilgilerle ilişkilendirerek öğrenmelerini savunur. Ancak dogmatik bir bakış açısına sahip bireyler, mevcut inançlarını sorgulamak yerine her yeni bilgiyi eski inançlarına dayandırır, bu da öğrenme sürecini engeller.
Pedagojik Yöntemler ve Dogmatik Bakış
Eğitimde dogmatik bakışın aşılması, pedagojik yöntemlerle doğrudan ilişkilidir. Bir öğretmen olarak, öğrencilerin sabit düşünce kalıplarından kurtulabilmesi için onları sorgulamaya, keşfetmeye ve deneyimlemeye teşvik etmemiz gerekir. Dogmatik bakış açısının önüne geçmek için bazı pedagojik yöntemler şunlardır:
1. Sokratik Yöntem: Bu yöntem, öğrencileri sorularla düşünmeye sevk eder. Öğretmen, doğru cevapları vermek yerine, öğrencilerin kendi fikirlerini sorgulamalarına ve geliştirmelerine yardımcı olur. Bu sayede öğrenciler, mevcut inançlarını sorgular ve daha açık fikirli hale gelirler.
2. Aktif Öğrenme: Öğrencilerin pasif bir şekilde bilgiyi kabul etmeleri yerine, aktif olarak katılım göstermelerini sağlamak, dogmatik düşünceyi aşmalarına yardımcı olur. Tartışmalar, grup çalışmaları ve proje tabanlı öğrenme gibi yöntemler, öğrencilerin daha geniş perspektiflere sahip olmalarını sağlar.
3. Empatik Yaklaşım: Farklı bakış açılarına saygı duyan bir eğitimci, öğrencilerin sadece kendi fikirlerini değil, diğer insanların düşüncelerini de anlamalarına yardımcı olur. Empati geliştirmek, dogmatik bakış açılarının aşılmasında etkili bir pedagojik yaklaşımdır.
Dogmatik Bakışın Toplumsal Etkileri
Dogmatik bakış yalnızca bireysel öğrenmeyi değil, toplumsal gelişimi de engelleyebilir. Toplumlar, daha geniş bir perspektife sahip bireylerden oluştuğunda daha sağlıklı gelişir. Dogmatik bir toplum, değişime kapalı, yenilikçi düşüncelere karşı dirençli olur. Bu, toplumsal sorunlara çözüm ararken sınırlı bir düşünme tarzına yol açar.
Eğitim, toplumların değişime açık ve esnek bireyler yetiştirmesinde önemli bir rol oynar. Bir öğrencinin dogmatik düşüncelerle eğitilmesi, onun toplumsal hayatta daha dar bir perspektife sahip olmasına yol açar. Ancak açık fikirli bir eğitim, toplumların daha demokratik, adil ve yenilikçi olmasına zemin hazırlar.
Sonuç Olarak: Dogmatik Bakışı Aşmak İçin Ne Yapmalı?
Dogmatik bakış, öğrenmenin ve toplumsal gelişimin önündeki en büyük engellerden biridir. Eğitimde ve yaşamda daha esnek, açık fikirli ve sorgulayan bir yaklaşım benimsemek, bireylerin ve toplumların daha sağlıklı bir şekilde gelişmesini sağlar. Bir öğretmen olarak, öğrencilerime her zaman soru sormalarını, keşfetmelerini ve farklı bakış açılarını anlamalarını teşvik ediyorum.
Sizce dogmatik bir bakış açısı, öğrenme sürecinizin önünde bir engel oldu mu? Farklı düşünceleri kabul etme noktasında yaşadığınız zorluklar nelerdi?